- Quốc hội thảo luận về Luật Phát triển đô thị nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế cho đô thị đặc biệt
Sáng 07/08/2026, tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội đã thảo luận về dự án Luật Phát triển đô thị.
Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, dự luật được xây dựng nhằm tạo hành lang pháp lý ổn định, đồng bộ và mang tính đột phá cho quá trình phát triển các đô thị, đặc biệt là TP.HCM và các đô thị đặc biệt trong tương lai.
Luật hướng tới giải quyết các vướng mắc về:
- Thể chế và cơ chế quản lý đô thị.
- Hạ tầng và nguồn lực phát triển.
- Tổ chức thực hiện và quản trị đô thị hiện đại.
Dự thảo gồm 5 chương, 66 điều, tập trung vào hai nhóm chính sách lớn:
- Đẩy mạnh phân quyền cho các đô thị đặc biệt.
- Xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù nhằm thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững.
- Nhiều đại biểu đề xuất mở rộng quyền tự quyết cho các đô thị đặc biệt
- Đại biểu Nguyễn Vũ Trung (đoàn TP.HCM) cho rằng dự thảo đã tạo ra nhiều cơ chế mới hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy phát triển đô thị, tuy nhiên vẫn còn nặng về tư duy liệt kê quyền hạn.
- Đại biểu đề nghị chuyển từ tư duy: “Được làm gì” sang “Được quyết định gì, trừ những việc pháp luật cấm hoặc thuộc thẩm quyền riêng của Trung ương”.
- Theo đề xuất này, chính quyền đô thị đặc biệt sẽ được chủ động xử lý những vấn đề phát sinh trong thực tiễn quản lý mà pháp luật chưa quy định rõ, đồng thời phải tự chịu trách nhiệm về các quyết định của mình.
- Đại biểu cũng cho rằng các cơ chế đặc thù không nên chỉ hướng đến việc tạo ra quy định “khác” so với Trung ương mà phải hướng đến:
- Thủ tục nhanh hơn.
- Chi phí thấp hơn.
- Hiệu quả cao hơn cho người dân và doanh nghiệp.
- Vẫn bảo đảm các tiêu chuẩn về môi trường, an toàn, sức khỏe cộng đồng và quyền con người.
- Nếu được áp dụng hiệu quả, cơ chế này sẽ giúp TP.HCM trở thành mô hình tiên phong trong cải cách hành chính và quản trị đô thị.
- Cần quy định rõ tiêu chí áp dụng các cơ chế đặc thù để bảo đảm minh bạch
- Đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy (đoàn Tây Ninh) cho rằng mặc dù tên gọi là Luật Phát triển đô thị nhưng nội dung chủ yếu tập trung tháo gỡ các khó khăn thể chế đang tồn tại, đặc biệt đối với TP.HCM.
- Đại biểu bày tỏ băn khoăn về quy định cho phép các thành phố chưa phải đô thị đặc biệt cũng có thể áp dụng một số cơ chế của luật nếu được cấp có thẩm quyền chấp thuận.
- Theo đại biểu:
- Dự thảo hiện chưa làm rõ thế nào là “điều kiện đặc thù”, “yêu cầu phát triển” hay “năng lực thực thi”.
- Nếu không có tiêu chí cụ thể sẽ dễ dẫn đến cách hiểu khác nhau và thiếu minh bạch trong áp dụng.
- Đại biểu đề xuất:
- Những cơ chế riêng cho đô thị đặc biệt phải được quy định rõ ràng trong luật.
- Nếu muốn mở rộng phân quyền cho các địa phương khác thì cần sửa đổi Luật Tổ chức chính quyền địa phương thay vì mở rộng thông qua Luật Phát triển đô thị.
- Các đại biểu đề nghị tăng cường cơ chế kiểm soát quyền lực và bảo đảm phù hợp với Hiến pháp
- Đại biểu Hoàng Quang Hàm (đoàn Tây Ninh) đánh giá dự thảo đã mạnh dạn phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương nhưng vẫn tồn tại một số nguy cơ xung đột với Hiến pháp.
- Theo đại biểu:
- Một số quy định giao Chính phủ hoặc Hội đồng nhân dân quyết định thêm nội dung nhưng chưa xác định rõ giới hạn thẩm quyền.
- Điều này có thể dẫn đến việc mở rộng phạm vi áp dụng vượt quá những gì luật cho phép.
- Đại biểu đề nghị luật phải quy định rõ những lĩnh vực không được phân quyền như:
- Quốc phòng và an ninh.
- Chính sách thuế.
- Ngân sách nhà nước.
- Chính sách tiền tệ.
- Các vấn đề liên quan đến quyền con người và quyền công dân.
- Ngoài ra, cần bổ sung các cơ chế giám sát chặt chẽ để bảo đảm quyền lực được sử dụng đúng mục đích và đúng thẩm quyền.
- Hoàn thiện cơ chế giải trình, công khai dữ liệu và bảo đảm quyền lợi của người dân
- Nhiều đại biểu cho rằng cùng với việc mở rộng quyền tự chủ cho đô thị đặc biệt, cần tăng cường trách nhiệm giải trình và tính minh bạch trong quản lý.
- Đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy nhận định dự thảo hiện mới yêu cầu chính quyền thành phố giải trình khi có yêu cầu hoặc khi phát sinh “vấn đề lớn”, nhưng chưa giải thích rõ thế nào là “vấn đề lớn”.
- Đại biểu đề nghị:
- Quy định cụ thể các trường hợp phải giải trình.
- Thực hiện giải trình chủ động trước người dân và cơ quan quản lý.
- Xây dựng hệ thống dữ liệu mở để người dân tham gia giám sát.
- Đối với quy định thu hồi đất phục vụ các dự án lớn hoặc dự án của nhà đầu tư chiến lược, đại biểu Hoàng Quang Hàm cho rằng cần làm rõ tiêu chí và nguyên tắc áp dụng.
- Việc thu hồi đất phải thực sự phục vụ lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và tránh tình trạng giao đất cho các dự án kinh doanh thuần túy không đáp ứng yêu cầu của Hiến pháp.
- Các đại biểu thống nhất rằng Luật Phát triển đô thị cần vừa tạo cơ chế đột phá cho các đô thị đặc biệt phát triển, vừa bảo đảm tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và quyền lợi hợp pháp của người dân.
—
Tác giả: Linh Đan – Dương Thy
Nguồn đăng: Báo Bộ Xây dựng – Link
Ngày đăng: 07/08/2026
