I. Bối cảnh và nguyên nhân làm chi phí logistics tăng cao
- Chi phí logistics, đặc biệt là cước vận tải biển, đang tăng mạnh do tác động từ xung đột tại Trung Đông.
- Khu vực này là tuyến hàng hải quan trọng kết nối châu Á với châu Âu và Mỹ, nên bất kỳ bất ổn nào cũng ảnh hưởng trực tiếp đến thương mại toàn cầu.
- Khi xung đột xảy ra, các hãng tàu phải thay đổi lộ trình, đi đường vòng hoặc chịu thêm chi phí bảo hiểm rủi ro, từ đó đẩy chi phí vận chuyển tăng cao.
- Đồng thời, thời gian vận chuyển cũng bị kéo dài, làm gián đoạn chuỗi cung ứng và ảnh hưởng đến kế hoạch giao hàng của doanh nghiệp.
II. Mức độ tác động cụ thể đến doanh nghiệp xuất khẩu
- Doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đang chịu áp lực lớn khi chi phí vận tải tăng đột biến.
- Cụ thể, cước vận chuyển container có thể tăng từ khoảng 1.500 USD lên 4.000 USD/container, thậm chí gấp ba lần ở một số tuyến.
- Ngoài ra, còn phát sinh thêm các khoản phụ phí như phí chiến tranh, phí bảo hiểm và phí thay đổi tuyến đường.
- Thời gian vận chuyển kéo dài thêm từ 7–14 ngày, gây ảnh hưởng đến chất lượng hàng hóa, đặc biệt là hàng tươi sống.
- Những yếu tố này khiến lợi nhuận của doanh nghiệp bị giảm mạnh, thậm chí nhiều ngành hàng có thể bị mất toàn bộ lợi nhuận.
III. Các ngành chịu ảnh hưởng nặng nề nhất
- Những ngành có biên lợi nhuận thấp như nông sản, thực phẩm, trái cây tươi chịu tác động nghiêm trọng nhất.
- Do đặc thù phụ thuộc vào vận chuyển nhanh và chi phí thấp, khi chi phí logistics tăng cao, giá thành sản phẩm bị đội lên đáng kể.
- Điều này làm giảm khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.
- Đồng thời, rủi ro hư hỏng hàng hóa do thời gian vận chuyển kéo dài cũng làm gia tăng thiệt hại cho doanh nghiệp.
IV. Tác động đến nền kinh tế Việt Nam
- Việt Nam là nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu, nên những biến động logistics quốc tế có ảnh hưởng lan rộng.
- Chi phí logistics tăng không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp mà còn tác động đến tăng trưởng kinh tế chung.
- Ngoài ra, việc phụ thuộc vào các tuyến vận tải quốc tế đi qua khu vực bất ổn làm gia tăng rủi ro hệ thống.
- Nếu không có giải pháp kịp thời, tình trạng này có thể làm suy giảm năng lực cạnh tranh quốc gia.
V. Giải pháp 1: Điều chỉnh cơ cấu hàng xuất khẩu
- Một trong những giải pháp quan trọng là chuyển đổi cơ cấu sản phẩm xuất khẩu để thích ứng với chi phí vận tải tăng cao.
- Doanh nghiệp có thể chuyển từ xuất khẩu hàng tươi sống sang các sản phẩm chế biến như hoa quả sấy để kéo dài thời gian bảo quản.
- Đồng thời, nên ưu tiên xuất khẩu các mặt hàng có giá trị cao và biên lợi nhuận lớn như cà phê, hạt tiêu.
- Việc điều chỉnh này giúp giảm áp lực chi phí logistics trên mỗi đơn vị giá trị hàng hóa.
- Ngoài ra, doanh nghiệp cũng có thể tận dụng nhu cầu mới tại thị trường Trung Đông đối với các mặt hàng như vật liệu xây dựng, đồ tiêu dùng và nhu yếu phẩm.
VI. Giải pháp 2: Linh hoạt phương thức và tuyến vận chuyển
- Doanh nghiệp đã chủ động thay đổi phương thức vận chuyển để giảm phụ thuộc vào đường biển.
- Một số lựa chọn thay thế bao gồm kết hợp đường bộ và đường sắt qua Trung Quốc để vận chuyển hàng sang Nga hoặc các thị trường khác.
- Cách tiếp cận này giúp đảm bảo tiến độ giao hàng trong khi chi phí không tăng quá cao.
- Việc đa dạng hóa tuyến vận tải cũng giúp giảm rủi ro khi một tuyến đường bị gián đoạn.
VII. Giải pháp 3: Phát triển hạ tầng và hệ thống logistics
- Về phía Nhà nước, cần đẩy mạnh đầu tư vào hệ thống logistics trong nước để giảm chi phí cho doanh nghiệp.
- Các hạng mục cần ưu tiên bao gồm:
- Cảng biển
- Kho bãi
- Trung tâm logistics
- Hệ thống vận tải đa phương thức
- Việc phát triển đồng bộ các yếu tố này sẽ giúp nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng và giảm chi phí vận hành.
VIII. Giải pháp 4: Nâng cao năng lực ngành logistics
- Cần phát triển đội tàu vận tải trong nước để giảm phụ thuộc vào các hãng tàu nước ngoài.
- Đồng thời, mở rộng dịch vụ logistics nội địa và nâng cao chất lượng dịch vụ.
- Ứng dụng công nghệ vào quản lý chuỗi cung ứng cũng là yếu tố quan trọng giúp tối ưu hóa chi phí và thời gian vận chuyển.
- Việc tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ giúp doanh nghiệp logistics Việt Nam nâng cao vị thế và năng lực cạnh tranh.
IX. Giải pháp 5: Mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu
- Để giảm phụ thuộc vào các thị trường bị ảnh hưởng bởi xung đột, Việt Nam cần đẩy mạnh xuất khẩu sang các thị trường khác như:
- Trung Quốc
- Nhật Bản
- Hàn Quốc
- ASEAN
- EU
- Mỹ
- Đồng thời, tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) để mở rộng thị phần và tìm kiếm cơ hội mới.
- Việc đa dạng hóa thị trường giúp giảm rủi ro và duy trì tăng trưởng xuất khẩu.
X. Vai trò của cơ quan quản lý nhà nước
- Các bộ ngành cần phối hợp chặt chẽ để theo dõi tình hình thị trường và đưa ra khuyến nghị kịp thời cho doanh nghiệp.
- Việc cung cấp thông tin cập nhật về biến động logistics, giá cước và tuyến vận tải sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch kinh doanh.
- Ngoài ra, cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với biến động toàn cầu.
—
Tác giả: Anh Nguyễn – Thanh Phương
Nguồn: Báo Tin tức Thông tín xã Việt Nam – Link
Ngày đăng: 01/04/2026
