MỸ MỞ CUỘC ĐIỀU TRA THƯƠNG MẠI MỚI ĐỂ ÁP THÊM THUẾ NHẬP KHẨU

I. Bối cảnh cuộc điều tra của Mỹ

Ngày 11/3/2026, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer thông báo Mỹ chính thức mở cuộc điều tra thương mại mới đối với nhiều đối tác kinh tế lớn.

Cuộc điều tra được tiến hành dựa trên Section 301 of the Trade Act of 1974 – một điều khoản cho phép chính phủ Mỹ điều tra và trừng phạt các hành vi thương mại được cho là “không công bằng” từ các quốc gia khác.

Mục tiêu chính của cuộc điều tra là xem xét tình trạng dư thừa công suất công nghiệp (industrial overcapacity) tại một số nền kinh tế. Theo phía Mỹ, tình trạng này có thể khiến hàng hóa từ các nước đó được bán ra thị trường quốc tế với giá thấp, gây bất lợi cho ngành sản xuất của Mỹ.

II. Các quốc gia và nền kinh tế bị điều tra

Có 16 nền kinh tế nằm trong danh sách điều tra gồm:

• Trung Quốc
• Liên minh châu Âu
• Ấn Độ
• Nhật Bản
• Hàn Quốc
• Mexico
• Đài Loan
• Việt Nam
• Thái Lan
• Malaysia
• Campuchia
• Singapore
• Indonesia
• Bangladesh
• Thụy Sĩ
• Na Uy

Theo ông Greer, các nền kinh tế này có dấu hiệu:

• Thặng dư thương mại lớn kéo dài với Mỹ
• Công suất sản xuất vượt nhu cầu trong nước
• Xuất khẩu lượng hàng lớn ra thế giới với giá cạnh tranh

Những yếu tố này được phía Mỹ cho là có thể gây mất cân bằng thương mại.

III. Khả năng Mỹ áp thuế nhập khẩu mới

Kết quả của cuộc điều tra có thể dẫn đến các biện pháp trừng phạt thương mại, đặc biệt là:

• Tăng thuế nhập khẩu
• Hạn chế nhập khẩu một số ngành hàng
• Áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại

Các biện pháp này có thể được áp dụng ngay trong mùa hè năm 2026 nếu Mỹ xác định có hành vi thương mại không công bằng.

IV. Nguyên nhân Mỹ phải mở cuộc điều tra mới

Trước đó, Tổng thống Donald Trump đã áp nhiều mức thuế nhập khẩu dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA).

Tuy nhiên, Tòa án Tối cao Mỹ gần đây đã bác bỏ các mức thuế này, khiến chính quyền phải tìm cơ sở pháp lý khác để tiếp tục chính sách thuế quan.

Vì vậy, Section 301 được sử dụng để:

• tạo cơ sở pháp lý mới
• duy trì áp lực thương mại
• bảo vệ ngành sản xuất nội địa Mỹ.

V. Cuộc điều tra thứ hai về lao động cưỡng bức

Ngoài cuộc điều tra về dư thừa công suất, Mỹ cũng chuẩn bị một cuộc điều tra khác liên quan đến lao động cưỡng bức.

Cuộc điều tra này:

• áp dụng với hơn 60 quốc gia
• nhằm cấm nhập khẩu vào Mỹ các sản phẩm được sản xuất bằng lao động cưỡng bức.

Trước đây, Mỹ đã hạn chế nhập khẩu nhiều sản phẩm từ khu vực Tân Cương của Trung Quốc, dựa trên luật được ký bởi cựu Tổng thống Joe Biden.

Cuộc điều tra mới có thể mở rộng lệnh cấm sang nhiều quốc gia khác.

VI. Thời gian thực hiện điều tra

Theo thông báo của phía Mỹ:

• 15/4/2026: hạn chót nhận ý kiến công chúng
• 05/5/2026: tổ chức phiên điều trần công khai
• Trước tháng 7/2026: cố gắng hoàn tất điều tra

Điều này nhằm thay thế mức thuế tạm thời 10% trong 150 ngày mà Tổng thống Trump đã ký sau phán quyết của tòa án.

VII. Bối cảnh địa chính trị và thương mại

Thông báo điều tra được đưa ra khi:

• Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent chuẩn bị gặp quan chức Trung Quốc tại Paris.
• Hai bên thảo luận trước cuộc gặp giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình tại Bắc Kinh cuối tháng 3.

Cuộc điều tra được xem là một phần trong chiến lược thương mại cứng rắn của Mỹ, với mục tiêu:

• giảm thâm hụt thương mại
• bảo vệ ngành sản xuất trong nước
• gây áp lực lên các đối tác thương mại.

—

Tác giả: Hà Thu (theo Reuters)

Nguồn: VnExpress – Link

Ngày đăng: 12/03/2026