THUẾ QUAN CAO, XUNG ĐỘT TRUNG ĐÔNG: LOGISTICS, DỆT MAY, PHÂN BÓN VÀ CAO SU ỨNG PHÓ RA SAO?

I. Bối cảnh kinh tế và địa chính trị

Bài báo đề cập đến tác động kép từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông và việc Mỹ siết chặt chính sách thuế quan, gây ảnh hưởng lớn đến hoạt động thương mại quốc tế.

Những yếu tố này làm:

• Giá dầu tăng mạnh.
• Chi phí vận tải biển và logistics tăng.
• Chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn.

Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp Việt Nam trong các lĩnh vực logistics, dệt may, phân bón và cao su buộc phải nhanh chóng tái cấu trúc hoạt động để:

• Giữ ổn định biên lợi nhuận.
• Hạn chế rủi ro trong chuỗi cung ứng.
• Tận dụng các cơ hội mới từ biến động thị trường.

II. Ngành logistics Việt Nam chủ động khảo sát và đánh giá rủi ro

Trước những biến động từ chiến sự Trung Đông, Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA) đã tiến hành khảo sát nhanh đối với các doanh nghiệp logistics trong nước.

Nội dung khảo sát

Khảo sát tập trung vào các vấn đề chính:

• Mức độ theo dõi tình hình xung đột Trung Đông.
• Mức độ ảnh hưởng đến hoạt động logistics tại Việt Nam.
• Những khó khăn phát sinh trong vận tải quốc tế.

Ngoài ra, khảo sát cũng ghi nhận các vấn đề cụ thể như:

• Chi phí vận tải biển tăng cao.
• Thời gian vận chuyển kéo dài.
• Thiếu container hoặc khó đặt chỗ trên tàu.
• Rủi ro liên quan đến dòng tiền và hợp đồng vận tải.
• Khó khăn trong việc tìm tuyến vận chuyển thay thế.

Theo ông Nguyễn Đức Bình, Tổng Thư ký chuyên trách của VLA, kết quả khảo sát sẽ giúp hiệp hội đánh giá chính xác mức độ ảnh hưởng của xung đột Trung Đông đối với ngành logistics Việt Nam. Từ đó hiệp hội sẽ tổng hợp kiến nghị để báo cáo lên Chính phủ nhằm đề xuất các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp.

III. Tác động đối với vận tải biển và cảng biển

Theo phân tích của Công ty Chứng khoán VnDirect, phần lớn doanh nghiệp vận tải biển Việt Nam hoạt động trên các tuyến xuyên Á, ít có tuyến chạy trực tiếp đến khu vực chiến sự tại Trung Đông.

Do đó:

• Khi giá cước vận tải toàn cầu tăng, doanh nghiệp vận tải biển Việt Nam có thể hưởng lợi từ mức giá cao hơn.
• Hoạt động của các cảng biển trong nước ít bị ảnh hưởng, vì lưu lượng hàng hóa tổng thể vẫn được duy trì.

Trong khi đó, theo phân tích của VCBS:

• Xung đột tại Trung Đông khiến nhiều tàu phải đi vòng hoặc bị tắc nghẽn tại các hub trung chuyển.
• Điều này làm giảm năng lực vận tải container toàn cầu.
• Hệ quả là giá thuê tàu container tăng mạnh.

IV. Ngành dệt may đối mặt với áp lực thuế quan

Bên cạnh biến động logistics, các doanh nghiệp dệt may Việt Nam còn phải đối mặt với chính sách thuế quan mới của Hoa Kỳ.

Theo đó:

• Hàng dệt may xuất khẩu sang Mỹ ngoài mức thuế MFN hiện hành còn phải chịu thêm 10% thuế tạm thời.
• Khả năng mức thuế bổ sung có thể tăng lên 15% vẫn đang được xem xét.

Điều này tạo ra áp lực lớn cho các doanh nghiệp dệt may, đặc biệt khi thị trường Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của ngành.

Các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần:

• Tăng cường quản trị rủi ro tỷ giá và nguyên liệu.
• Tái cấu trúc chuỗi cung ứng.
• Nâng cao giá trị gia tăng sản phẩm.
• Tăng tốc độ giao hàng và kiểm soát chi phí.

V. Chiến lược ứng phó của Tập đoàn Dệt may Việt Nam

Tại hội thảo nội bộ của Tập đoàn Dệt May Việt Nam (Vinatex), ông Lê Tiến Trường, Chủ tịch Hội đồng quản trị tập đoàn, đã đưa ra một số định hướng quan trọng cho doanh nghiệp thành viên.

Với thị trường Mỹ

Doanh nghiệp cần:

• Đẩy nhanh tiến độ giao hàng.
• Tận dụng giai đoạn 150 ngày áp dụng mức thuế bổ sung 10%.
• Hoàn thành nhiều đơn hàng nhất có thể trước khi chính sách thuế có thể thay đổi theo hướng bất lợi.

Với thị trường EU

Các doanh nghiệp cần:

• Chuẩn bị phương án giao hàng khi tuyến vận tải có thể thay đổi.
• Tính toán lại chi phí logistics và tiến độ sản xuất.
• Điều chỉnh cơ cấu nguyên liệu và giá bán.

Mục tiêu là tránh rủi ro giao hàng chậm và phát sinh chi phí vận chuyển.

VI. Cơ hội cho ngành cao su

Theo phân tích của VCBS, căng thẳng tại Trung Đông đã đẩy giá dầu thế giới tăng cao.

Điều này ảnh hưởng đến thị trường cao su theo cách sau:

• Giá dầu tăng làm chi phí sản xuất cao su tổng hợp (sản phẩm thay thế cao su tự nhiên) tăng.
• Khi đó, nhu cầu đối với cao su tự nhiên tăng lên.

Kết quả là:

• Giá cao su thế giới đã tăng mạnh, gần 2.000 USD/tấn.
• Biên lợi nhuận của các doanh nghiệp cao su Việt Nam có thể được cải thiện đáng kể.

VII. Tác động đến ngành phân bón

Trung Đông là khu vực xuất khẩu phân bón lớn của thế giới, chiếm:

• 20–25% xuất khẩu ure toàn cầu
• 30–35% xuất khẩu ammonia
• 10–15% xuất khẩu DAP và MAP

Nếu xảy ra gián đoạn vận tải qua Eo biển Hormuz, khoảng 15–20% nguồn cung phân bón thương mại toàn cầu có thể bị ảnh hưởng.

Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp sản xuất ure của Việt Nam như:

• Đạm Cà Mau
• Đạm Phú Mỹ

có thể hưởng lợi nếu:

• Giá phân bón quốc tế tăng.
• Giá khí đầu vào trong nước chưa tăng tương ứng.

Ngoài ra, do sử dụng nguồn khí nội địa, các doanh nghiệp này ít chịu rủi ro gián đoạn nguồn cung nguyên liệu.

—

Tác giả: Thế Vinh

Nguồn: VnBusiness – Link

Ngày đăng: 05/03/2026