I. Bối cảnh chung
- Xung đột leo thang tại Trung Đông làm:
- Cước vận tải biển tăng mạnh
- Lịch trình vận chuyển bị xáo trộn
- Nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng nhiên liệu
- Điều này đẩy doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam vào thế khó, đặc biệt trong bối cảnh đơn hàng chưa phục hồi mạnh.
II. Ngành chịu ảnh hưởng nặng nhất: Thủy sản
- Thủy sản bị tác động rõ nhất vì:
- Phụ thuộc container lạnh
- Yêu cầu thời gian giao hàng nghiêm ngặt
Chi phí tăng mạnh:
- Tăng 2.000 – 4.000 USD/container lạnh
- Làm giảm đáng kể lợi nhuận, nhất là với hợp đồng giá cố định
- Một số đơn hàng sang Trung Đông:
- Bị tạm ngưng
- Hoặc gặp khó do hãng tàu thay đổi tuyến
III. Tác động đến ngành dệt may
- Xuất khẩu tới hơn 135 thị trường → phụ thuộc vận tải biển
- Chi phí logistics tăng khi tuyến vận tải quốc tế bị gián đoạn
Ngoài ra:
- Giá dầu tăng → tăng chi phí nguyên liệu
- Sợi tổng hợp (polyester) chiếm 40–45% cơ cấu sản phẩm → chịu tác động lớn
Nguy cơ: Giảm đơn hàng do tiêu dùng toàn cầu thận trọng
IV. Hãng tàu tăng phụ phí hàng loạt
- Phụ phí tăng 10–20% cho nhiều loại dịch vụ
- Một số hãng tàu lớn:
Wan Hai
- Tạm ngưng vận chuyển đến Trung Đông, Biển Đỏ
- Phụ phí:
- 2.000 – 3.000 USD/container thường
- ~4.000 USD/container lạnh
Hapag-Lloyd
- Phụ phí chiến tranh:
- ~1.500 USD/container thường
- ~3.500 USD/container đặc biệt
Maersk: Tạm dừng nhận hàng lạnh và hàng đặc biệt tới nhiều nước vùng Vịnh
Hệ quả:
- Hàng hóa ùn ứ
- Thiếu container rỗng
- Chi phí tăng dây chuyền
V. Gián đoạn vận tải toàn cầu: Tàu phải đổi hướng tránh vùng chiến sự:
- Đi vòng qua Mũi Hảo Vọng
- Thời gian tăng 10 – 14 ngày/chuyến
Hệ quả:
- Chi phí nhiên liệu tăng
- Giá cước container tăng 15 – 30%
VI. Rủi ro logistics đặc biệt
- Tăng phí bảo hiểm chiến tranh
- Nguy cơ mất bảo hiểm → tàu phải mua lại với chi phí cao
- Ngay cả tuyến không đi qua vùng chiến sự vẫn bị ảnh hưởng
Chuỗi lạnh (thủy sản) chịu rủi ro cao nhất do:
- Yêu cầu nhiệt độ nghiêm ngặt
- Không được chậm trễ
VII. Giải pháp thích ứng của doanh nghiệp
Về vận tải
- Đa dạng hóa tuyến đường
- Kết hợp:
- Đường biển + hàng không
- Trung chuyển qua Maldives hoặc Mỹ
Về sản xuất – kinh doanh
- Tăng dự trữ hàng tại kho lạnh
- Ký hợp đồng vận chuyển dài hạn
- Gom container để giảm chi phí
Về hợp đồng: Đàm phán lại với khách hàng:
- Lùi thời gian giao hàng
- Chia sẻ chi phí phát sinh
Về thị trường
- Chuyển hướng sang thị trường khác nếu cần
- Tránh phụ thuộc vào khu vực Trung Đông
VIII. Khuyến nghị từ chuyên gia
Doanh nghiệp cần:
- Đánh giá rủi ro trước khi xuất hàng
- Linh hoạt thay đổi kế hoạch
- Theo dõi sát chính sách hãng tàu và bảo hiểm
Doanh nghiệp có:
- Nhiều tuyến vận tải
- Thị trường đa dạng
→ sẽ thích ứng tốt hơn trong khủng hoảng
—
Tác giả:
Nguồn: Báo Tuổi trẻ – Link
Ngày đăng: 07/03/2026
